Gepubliceerd op donderdag 05 juli 2018

Aansprakelijkheid wegbeheerder voor een gevaarlijke situatie

door mr. Sander de Groot


De meeste ongevallen waarbij de wegbeheerder aansprakelijk is voor de schade als gevolg van een ongeval, worden veroorzaakt door een gebrekkige weg. Het is echter ook mogelijk dat een ongeval ontstaat door een onveilige verkeerssituatie waarvoor de wegbeheerder aansprakelijk is.

Gebrekkige weg

Art. 6:174 BW regelt de aansprakelijkheid van de wegbeheerder indien de weg gebrekkig is. Dit houdt in dat de openbare weg waarvoor de wegbeheerder zorg dient te dragen niet onder het vereiste onderhoudspeil mag komen. Dit betreft een risicoaansprakelijkheid, een vorm van aansprakelijkheid die niet is gebaseerd op schuld of verwijtbaarheid.

Gevaarlijke situatie

De aansprakelijkheid voor een gevaarlijke situatie dient beoordeeld te worden op grond van art. 6:162 BW. Dit betreft een schuldaansprakelijkheid die gebaseerd is op schuld of verwijtbaarheid. Het kelderluikarrest geeft daarbij de criteria om te beoordelen of een dergelijke situatie onrechtmatig is. Deze criteria zijn:

  • Hoe waarschijnlijk is het dat de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid niet wordt betracht?
  • Hoe groot is de kans dat uit deze niet-inachtneming ongevallen ontstaan?
  • Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn?
  • Hoe bezwaarlijk is het om veiligheidsmaatregelen te nemen?

Oplettendheid en voorzichtigheid

De rechtbank Rotterdam heeft in 2012 geoordeeld dat de vraag waar de onvoorzichtigheid waarmee de wegbeheerder rekening moet houden eindigt en het gedrag dat beneden de in acht te nemen zorgvuldigheid ligt begint, niet in algemene zin beantwoord kan worden. De rechtbank heeft enkele gezichtspunten benoemd:

  • Een wegbeheerder moet (zonder twijfel) met normaal gebruik van de weg rekening houden;
  • Daarbinnen zal de wegbeheerder tot op zekere hoogte mogen vertrouwen op het gezonde
    verstand van weggebruikers;
  • Dat gezonde verstand kan vanzelfsprekend alleen aangesproken worden indien het gevaar
    kenbaar is;
  • Die kenbaarheid hoeft niet uit specifieke waarschuwingen door de wegbeheerder te volgen;
  • Bekendheid met het gevaar op grond van eerder gebruik van de weg zal sneller leiden tot
    het oordeel dat onvoldoende voorzichtigheid in acht genomen is;
  • Een wegbeheerder zal met schending van verkeersregels tot op zekere hoogte rekening moeten
    houden.

Met name het laatste gezichtspunt is van belang; soms zijn verkeerssituaties zo onduidelijk, dat door de verwarring verkeersfouten worden gemaakt. De rechtbank geeft dus nu aan dat de wegbeheerder hier rekening mee moet houden. Een schending van de verkeersregels betekent dus niet automatisch dat de wegbeheerder niet aansprakelijk kan zijn.

Kans op ongeval

Meestal zal geoordeeld worden dat de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid de kans op een ongeval heeft vergroot, aangezien het ongeval daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.

Ernstige gevolgen

De gevolgen van een ongeval op een weg waar de maximumsnelheid 80 kilometer per uur is zijn vaak groter dan bijvoorbeeld op een weg waar 30 kilometer per uur mag worden gereden. In de praktijk zullen de gevolgen al gauw ernstig genoeg zijn, aangezien ook bij botsingen met relatief lage snelheid forse materiële- en letselschade kunnen ontstaan.

Bezwaarlijkheid veiligheidsmaatregelen

In de praktijk zal meestal worden aangenomen dat het nemen van veiligheidsmaatregelen niet al te bezwaarlijk kan zijn. In het algemeen zal het niet bezwaarlijk en goed mogelijk zijn om met het nemen van veiligheidsmaatregelen een gevaarlijke wegsituatie te voorkomen.

Causaliteit

Indien aangenomen kan worden dat sprake is van een onveilige situatie, dient er nog sprake te zijn van een causaal verband tussen de onveilige situatie en het ongeval. Voor deze vraag gelden dezelfde argumenten als bij het kopje ‘voorzichtigheid en oplettendheid’. De wegbeheerder dient rekening te houden met onzorgvuldigheid van weggebruikers, maar de weggebruiker zelf moet ook handelen naar zijn gezonde verstand.

Al met al zijn er in praktijk aardig wat hordes te nemen voordat aangetoond kan worden dat een wegbeheerder aansprakelijk is voor een gevaarlijke situatie op de weg. Wat dat betreft is het jammer dat geen sprake kan zijn van risicoaansprakelijkheid van een wegbeheerder voor gevaarlijke situaties, net zoals dat geldt voor een gebrekkige weg.

Geschreven door