Gepubliceerd op donderdag 26 mei 2016

Vergoeding smartengeld: nieuwe kansen voor nabestaanden?

door mr. Sander de Groot

Zoals bekend was het in Nederland tot op heden niet mogelijk een vergoeding te ontvangen ter compensatie van het leed dat nabestaanden ondervinden als ze een dierbare verliezen als gevolg van een ongeval waarvoor een derde aansprakelijk is.

Eerder wetsvoorstel in 2010

In 2010 was er door de Tweede Kamer een wetsvoorstel aangenomen dat smartengeld voor nabestaanden geregeld zou hebben, het Wetsvoorstel Affectieschade. Maar liefst zeven jaar duurde de totstandkoming hiervan. Een bepaalde groep nabestaanden zou een vast bedrag krijgen. Uit onderzoek dat in opdracht van de Eerste Kamer werd verricht, bleek dat naasten en nabestaanden in vrijwel gelijke mate behoefte hebben aan een vergoeding. Het zou erkenning betekenen van het leed dat naasten is aangedaan, en zou bijdragen aan de verwerking van de emotionele gevolgen van de gebeurtenis. Uiteindelijk sneuvelde het voorstel in de Eerste Kamer, ondanks de uitkomst van dit onderzoek, omdat CDA en VVD tegen stemden. De redenen hiervoor waren onder andere dat het verdriet om het overlijden van een naaste niet in geld valt uit te drukken. De claimcultuur zou toenemen en verdriet zou worden gecommercialiseerd.

Europees niveau

De bovengenoemde argumenten om geen smartengeld toe te kennen aan nabestaanden zijn achterhaald. Op dit moment blijkt er een breed draagvlak te zijn voor het toekennen van smartengeld aan nabestaanden. In bijna alle Europese landen (op Nederland en Duitsland na) hebben nabestaanden recht op smartengeld (zogenaamde vergoeding van affectieschade).

Wetsvoorstel inzake Schadefonds Geweldsmisdrijven

Vorige maand is in de Eerste Kamer een wetsvoorstel aangenomen waarin nabestaanden in meer gevallen dan nu aanspraak kunnen maken op een uitkering op grond van de Wet Schadefonds Geweldsmisdrijven. Sinds 2012 kunnen nabestaanden een vergoeding ontvangen van het Schadefonds als het gaat om met opzet gepleegde misdrijven. Met deze nieuwe wet geldt deze vergoedingsregeling ook voor zogenaamde schulddelicten, dus misdrijven waarbij er geen sprake is geweest van opzet. Bij ernstige verkeersongevallen is er meestal geen sprake van opzet; bij deze ongevallen stonden nabestaanden tot nu toe dus met lege handen. Met deze nieuwe wet komt daar verandering in.

De uitkering wegens affectieschade die wordt uitgekeerd door het Schadefonds Geweldsmisdrijven bedraagt standaard € 5.000,-. Dit is een vergoeding voor de immateriële schade en eventuele financiële schade zoals therapiekosten of verlies van arbeidsvermogen van de nabestaande zelf.Affectieschade ook vergoed door verzekeraars?

Op dit moment is er dus de opvallende situatie dat het Schadefonds Geweldsmisdrijven een vergoeding biedt waar nabestaanden geen aanspraak op kunnen maken als ze de dader of diens verzekeraar daarvoor rechtstreeks aanspreken. Op dit moment is er dan geen recht op een vergoeding wegens affectieschade.

Er ligt wel een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer, en dat voorstel biedt nabestaanden of naasten het recht op vergoeding van affectieschade in het geval van overlijden of ernstig letsel. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, krijgen nabestaanden eindelijk de mogelijkheid affectieschade te verhalen op de verzekeraar van de veroorzaker of de veroorzaker zelf.

De regeling van het Schadefonds Geweldsmisdrijven is dus een eerste goede stap richting een toekomst waarin het eindelijk mogelijk is het leed van nabestaanden en naasten van slachtoffers te verzachten met een volwaardige wettelijke regeling. Het is nu aan de wetgever om deze wettelijke regeling zo spoedig mogelijk tot stand te brengen.

Sander de Groot is NIVRE Register-Expert bij Letselschade.com